Từ catfish...

Cuối một ngày tại Nhà khách chính phủ ở Hà Nội, bà Tôn Nữ Thị Ninh, phó Chủ nhiệm Uỷ ban đối ngoại Quốc hội Việt Nam lên tiếng hỏi: ''Nói cho tôi biết, làm sao một quan tòa ở Florida lại có thể yêu cầu cảnh sát Bỉ bắt giữ một phó giám đốc công ty xuất nhập khẩu thủy sản của Việt Nam?'' tre bi ho bệnh thần kinh.

Câu hỏi cất lên có vẻ thất vọng trong cuộc hội thoại về sự phát triển của kinh tế Việt Nam, về năng lực xuất khẩu và về việc gia nhập WTO. Những gì bà Ninh thực sự muốn nói là về catfish. Giọng nói của bà như nhanh hơn, mạnh hơn về chuyến đi vất vả của ông Nguyễn Bửu Huy, phó giám đốc một công ty xuất nhập khẩu thủy sản đã bị bắt giữ hồi tháng 5 khi tới Bỉ tham gia một hội chợ công nghiệp thủy sản.

Nhà cầm quyền đã bắt giữ ông Huy 133 ngày, cho tới khi Bộ trưởng Tư pháp Bỉ quyết định thả tự do cho ông. Với bà Ninh, những chuyện thế này chỉ là một trong vô vàn các vướng mắc về quy chế thương mại toàn cầu.

Việc bắt giam ông Huy là một trong vô vàn chuyện mà Việt Nam phải đối mặt để giữ vững vị trí trong kinh tế toàn cầu và tạo đà cho phát triển kinh tế vượt bậc.

Đến chuyện phát triển...

Xuất khẩu, dẫn đầu là dệt may, thủy sản, đồ gỗ đã tăng gấp ba lần đạt 32 tỉ USD, tạo ra hàng triệu công ăn việc làm mới, thu hút hàng tỉ USD đầu tư nước ngoài.

Trong năm năm qua, Việt Nam đạt tăng trưởng GDP bình quân 7,4%, hơn hẳn mọi nền kinh tế khác trừ Trung Quốc. Trên thực tế, khi Việt Nam tổ chức thành công Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế APEC, giới đầu tư đã luôn nhấn mạnh, Việt Nam là con hổ năng động nhất Đông Nam Á. Phó Chủ tịch Credit Suisse Asia - Jose Isidoro Camacho khẳng định: "Thời khắc của Việt Nam đã tới''.

Việt Nam dần dần học cách tiếp cận với vốn đầu tư và công nghệ nước ngoài. Tháng 11, Intel  tuyên bố đầu tư hơn 1 tỉ USD tăng gấp ba kế hoạch ban đầu, để xây dựng một nhà máy chip bán dẫn tại Thành phố Hồ Chí Minh. Nhiều hãng sản xuất Nhật Bản như Panasonic và Yamaha đã xuất hiện ở các công viên công nghệ ngoài Hà Nội. Tại phía bắc, Canon đang xây dựng một nhà máy in kim lớn nhất thế giới.

Thị trường chứng khoán chính của Việt Nam, thành lập tại Thành phố Hồ Chí Minh từ sáu năm trước, mặc dù còn đang ở thời ký ''trứng nước''. Tuy nhiên, giao dịch hàng ngày hiện vào khoảng 10 triệu USD, gấp 20 lần kể từ hồi tháng 1.

Ước tính ít nhất có 30 doanh nghiệp mới có thể lên sàn giao dịch vào cuối năm nay. Hà Nội cũng đã đẩy mạnh những kế hoạch niêm yết cổ phiếu của các công ty nhà nước lớn trong lĩnh vực ngân hàng, viễn thông, và khai khoáng...

Trong những tháng gần đây, các hãng đầu tư nước ngoài đã đưa ra nhiều dự báo tăng trưởng tốt của Việt Nam và hầu hết nhà phân tích đều cho rằng, tốc độ tăng trưởng 8,4% trong năm 2005 sẽ được duy trì trong thời gian tới.

Và đổi thay

Tuy nhiên, để đạt được tốc độ tăng trưởng như dự báo không phải là điều dễ dàng. Việt Nam ''chia sẻ'' với Ấn Độ về tình trạng khan hiếm đường sá, cầu cống; ''chia sẻ'' với Trung Quốc về ''sự ưu ái'' với các doanh nghiệp nhà nước. Và mặc dù 90% dân số Việt Nam biết đọc biết viết, nhiều người giành được các giải thưởng hàn lâm của thế giới, nhưng Việt Nam lại thiếu một trường đại học mang đẳng cấp quốc tế.

Sự thịnh vượng trong đời sống của người dân ngày càng thể hiện rõ nét. Ở thành phố Hồ Chí Minh, những thành viên ''câu lạc bộ'' Gucci và Prada sẵn sàng uống cocktail giá 6 USD tại Q Bar. Ở một khu thương mại sầm uất của Hà Nội, người bán hàng chào mời khách mua những tivi plasma của Hàn Quốc gia hàng nghìn USD, trong khách sạn Sofitel Plaza, Hà Nội, tuần lễ thời trang Việt Nam đã diễn ra sôi động với bộ sưu tập lụa, đăng ten, ren của các nhà thiết kế... Có lẽ hiện hữu hơn cả, dễ nhìn hơn cả về sự giàu có của tầng lớp trung lưu mới ở Việt Nam là dòng xe máy đủ chủng loại lưu thông không ngớt trên đường phố. 

Trong vòng 15 năm qua, Việt Nam đã giảm bớt tỉ lệ dân số sống dưới mức nghèo khổ (chưa đầy 1 USD/ngày) từ 51% xuống còn 8%. Sự thay đổi trong hàng ngũ lãnh đạo một lần nữa chứng tỏ mục đích theo đuổi tiếng trình tự do hóa kinh tế của chính phủ. Chủ tịch nước là ông Nguyễn Minh Triết - một người đi đầu trong chiến dịch chống tham nhũng và từng là Bí thư Thành ủy thành phố Hồ Chí Minh, Thủ tướng là ông Nguyễn Tấn Dũng, một người từng đứng đầu Ngân hàng trung ương.

Sau cuộc khủng hoảng tài chính châu Á vào cuối những năm 90, lãnh đạo Việt Nam đã hướng tới việc mở cửa nền kinh tế cho cạnh tranh và thương mại nước ngoài. Cùng với các hiệp định thương mại song phương, Việt Nam cũng ban hành điều luật mới đơn giản hóa thủ tục đăng ký thành lập công ty và khai trương thị trường chứng khoán.

Những năm tiếp theo, ở Việt Nam xuất hiện hàng trăm doanh nghiệp tư nhân. Các nhà sản xuất nước ngoài được tạo điều kiện mở nhà máy. Một quan chức ngoại giao Mỹ nhận xét: ''Việt Nam đã tin rằng hàng nhập khẩu của Mỹ sẽ tràn ngập thị trường Việt Nam và rằng họ khó có thể cạnh tranh nổi. Tuy nhiên, trên thực tế, những gì xảy ra hoàn toàn ngược lại'' bầm tím.

• 
  

  Kỳ Thư (gt)